Projectomschrijving

In de schijnwerpers

Naomi coördineert naast Skillz het stagebureau en verschillende projecten, zoals MyCoach en de Stagebeurs. Daarnaast geeft ze als zzp-er trainingen over straatcultuur en diversiteit. Nergiz geeft naast Skillz burgerschap en sociale vaardigheid. Ze geven les op alle mbo-niveaus.

“Juf, ik ben assertief geweest vandaag!” Dat riep een studente laatst toen Nergiz Karaman haar in de gang op school tegen kwam. Ze gaat stralen als ze eraan denkt: “Dan voel ik me zo trots, echt! Daar doe je het toch allemaal voor.”

Zes jaar geleden gaven Naomi en Nergiz burgerschap op niveau 1 en 2. Toen was er op ROC TOP nog niet echt een visie op wat er in die uren diende te gebeuren, dus het voelde een beetje als ophokuren. Maar Naomi en Nergiz wilde juist graag iets betekenen voor hun studenten. Nergiz zat goed in de theorie van (toen nog) Loopbaan en Burgerschap, Naomi had vanuit het stagebureau ervaring met studenten die tegen problemen aanliepen op hun stageplek. Als iets niet lekker liep schoten ze in de slachtofferrol, ze ondernamen zelf niets om het probleem op te lossen. Zo is het idee geboren om studenten te leren reflecteren op hun eigen gedrag en dat van anderen, zodat ze beter in staat zijn om zichzelf te redden in de maatschappij.

“Alleen mbo-studenten gaan zo jong al de praktijk in. Dan sta je daar ineens met een boze klant in supermarkt, of met een nalatige ouder in een kinderdagverblijf. Wat doe je dan als stagiair?” vraagt Naomi. “Of die student die alleen maar koffie mag halen. Dat frustreert natuurlijk enorm, maar vaak zeggen studenten niets.” Dat blijft dan ondergronds broeien. Subassertief gedrag, noemen Nergiz en Naomi dat. Studenten voelen zich niet belangrijk en houden daarom hun mond, terwijl ze – als ze er wel het gesprek over durven aangaan – waarschijnlijk zonder problemen andere taken kunnen krijgen of op een waardige manier het gesprek met de boze klant aan durven te gaan.

Dit motiveert Naomi en Nergiz om, grotendeels in hun vrije tijd, te beginnen met Skillz. De letters staan voor Situatie Keuzes Individuele Leerroute Levenslessen en Zelf regisseren. Skillz is een serie van 10 lessen (8 lessen en 2 presentatielessen) waarin Naomi en Nergiz met zijn tweeën een klas overnemen en samen met hen aan de slag gaan. De mentor van de klas is er altijd bij. Naomi: “Het kan gebeuren dat er dingen loskomen waar die mentor mee verder moet.”

In de lessen, die qua thema variëren van agressief gedrag tot seksuele assertiviteit, oefenen de studenten met de 5 G’s van psycholoog Albert Ellis: gebeurtenis, gedachte, gevoel, gedrag en gevolg. “Voor de meeste mensen zijn er twee dingen: een gebeurtenis en een gevolg, wat daartussen gebeurt vergeten ze,” zegt Naomi. “Maar daar gebeurt juist heel veel. Wij proberen studenten daar bewust van te maken. Wat was je gevoel? Wat dacht je? En wat deed je?” Idealiter werken ze met concrete ervaringen van studenten in de klas, maar ze maken ook gebruik van fragmenten op YouTube, zoals het filmpje van rapper Boef bij RTL Late Night. Hij zit aan tafel om te praten over zijn vlogs en dat gesprek verloopt op zijn zachtst gezegd ongemakkelijk. Samen met de studenten analyseren Nergiz en Naomi wat er gebeurt. Daarbij dagen ze de studenten constant uit om ook na te denken over wat zij zouden doen. Een paar maanden later zit Boef weer bij RTL Late Night en lijkt hij een ander mens. Nergiz: “Studenten hebben het net als hij vaak over ‘jezelf zijn’, oprechtheid, dat vinden ze belangrijk. Dat is het ook, maar er is niets mis met je gedrag af en toe een beetje aanpassen omdat je in een andere situatie zit. Zoals het advies van Ali B aan Boef: Als er iets is wat je niet moet doen als je beroemd bent is het altijd jezelf zijn. Zeker als je weet dat je een kort lontje hebt.” Naomi vult aan: “Reageert iemand agressief? Dan is dat vaak het enige dat je onthoudt, niet wat hij zegt. Dat zien studenten dan ook.”

Het belangrijkst is dat studenten leren dat ze keuzes hebben. Dat iets ze niet overkomt, maar dat ze zelf invloed kunnen hebben op de uitkomst van een gebeurtenis. Nergiz en Naomi herinneren zich een les over Nelson Mandela. Hij was die ochtend overleden en ze hadden ad hoc besloten het over hem te hebben. Een deel van de studenten bleek nog nooit van Mandela te hebben gehoord, dus moest door hun klasgenoten worden bijgepraat. Maar het allermooist waren de reacties op het filmpje dat Mandela de gevangenis uit loopt. “Juf, hij is helemaal niet boos?!” riep een student. Waarop Naomi hem prompt uitdaagt om eens voor te doen hoe hij de gevangenis uit was gekomen als hij Mandela was geweest. Met de 5 G’s analyseren ze vervolgens de verschillende manieren waarop je kunt reageren op zo’n moment en wat de gevolgen daarvan zullen zijn.

“Het mooiste is als studenten ineens een inzicht hebben,” zegt Naomi. “Laatst nog, zegt een meisje ineens: ik reageer eigenlijk altijd subassertief, maar daardoor kan ik ineens agressief worden. Ik ben vroeger erg gepest, dus toen heb ik geleerd me klein te maken.” De twee docenten staan soms met tranen in hun ogen te luisteren naar de eindpresentaties die studenten geven. De opdracht is om twee situaties in hun eigen leven te analyseren met behulp van de 5 G’s. Sommige studenten kiezen voor hele persoonlijke onderwerpen, zoals misbruik of een ruzie in de familie, dat is soms pittig en betekent dat het heel erg belangrijk is dat de groep veilig is en studenten ervan op aan kunnen dat ze alles kunnen zeggen. Nergiz: “Dat vragen we altijd vooraf bij de mentor, maar we merken ook dat het in de Skillz lessen vaak ook snel lukt om zo’n sfeer te creëren. Het gaat zo over henzelf, dat ze al snel open met elkaar praten.”

Studenten halen op ROC TOP een Skillz certificaat. Binnenkort hopen Naomi en Nergiz een tour door de hele school te maken zodat ze Skillz ROC-breed kunnen introduceren. Ze geven desgewenst ook een workshop of Skillz serie bij u op school. Bij interesse kunt u contact opnemen met Naomi Rijke.

Naam Nergiz Karaman en Naomi Rijke
Organisatie ROC TOP in Amsterdam
Functie Docent, geven samen de lessenserie Skillz
E-mailadres n.rijke@hotmail.com